Dầu trượt giá nhưng vẫn hướng đến tuần tăng khi thị trường cân nhắc rủi ro địa chính trị và nhu cầu toàn cầu

Giá dầu thô giảm trong phiên giao dịch cuối tuần nhưng vẫn ghi nhận tuần tăng điểm đầu tiên sau nhiều tuần, khi thị trường vật lộn với hai lực đối nghịch: cú sốc nguồn cung từ căng thẳng Mỹ - Iran ở eo biển Hormuz và nỗi lo suy thoái kinh tế toàn cầu đang siết chặt nhu cầu nhiên liệu. Kết thúc phiên giao dịch ngày thứ Sáu, dầu Brent giao sau giảm 1,2% xuống còn 89,4 USD/thùng, trong khi WTI của Mỹ lùi về 85,3 USD/thùng. Tuy nhiên, tính chung cả tuần, cả hai chuẩn dầu đều tăng khoảng 3,5% - tuần tăng mạnh nhất kể từ đầu tháng, nhờ làn sóng mua vào sau các cuộc không kích qua lại giữa Mỹ và Iran. Câu chuyện bắt đầu từ hôm thứ Tư, khi Lầu Năm Góc xác nhận hai tàu khu trục Mỹ đã đánh chặn một loạt tên lửa hành trình nhắm vào tàu thương mại ở eo biển Hormuz - huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu. Iran phủ nhận trách nhiệm, nhưng các nhà phân tích tình báo phương Tây cho rằng đây là hành động trả đũa cho các cuộc không kích của Israel vào các cơ sở hạt nhân Iran hồi đầu tháng. "Thị trường đang bước vào vùng nước chưa từng có," ông Daniel Yergin, phó chủ tịch IHS Markit, nhận định trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg. "Chúng ta có một cuộc khủng hoảng địa chính trị thực sự ở eo biển Hormuz, nhưng đồng thời cũng có một bức tranh nhu cầu đang xấu đi nhanh chóng ở châu Á." Số liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) công bố giữa tuần cho thấy tồn kho dầu thô của Mỹ giảnh 2,1 triệu thùng trong tuần trước, thấp hơn dự báo giảm 3,2 triệu thùng của các nhà phân tích. Quan trọng hơn, tồn kho xăng tăng bất ngờ 1,8 triệu thùng, dấu hiệu cho thấy nhu cầu tiêu thụ nội địa Mỹ đang yếu đi trong bối cảnh lạm phát dai dẳng. Trong khi đó, giá dầu diesel tại châu Âu đã chạm mức cao kỷ lục 1.120 USD/tấn tại cảng Amsterdam-Rotterdam-Antwerp, tăng 28% chỉ trong hai tuần. Nguyên nhân chính: các nhà máy lọc dầu châu Âu đang phải trả phí bảo hiểm chiến tranh lên tới 35% cho mỗi chuyến hàng đi qua eo biển Hormuz, và chi phí này được chuyển thẳng vào giá bán lẻ. "Đây là cú sốc cung kiểu 2026 nhưng với tốc độ nhanh hơn," bà Helima Croft, chiến lược gia hàng hóa tại RBC Capital Markets, viết trong một ghi chú gửi khách hàng. "Năm 2026, thế giới có 90 ngày dự trữ chiến lược. Năm 2026, con số đó chỉ còn 60 ngày, và Trung Quốc đang mua tích cực để bổ sung kho dự trữ của mình." Bức tranh nhu cầu lại kể một câu chuyện khác. Dữ liệu PMI sản xuất từ Trung Quốc công bố hôm thứ Năm cho thấy hoạt động nhà máy thu hẹp tháng thứ tư liên tiếp, xuống 49,1 điểm - dưới ngưỡng 50 phân chia giữa tăng trưởng và suy giảm. Nhật Bản và Hàn Quốc, hai nền kinh tế nhập khẩu dầu lớn nhất châu Á, cũng báo cáo sản lượng công nghiệp giảm. "Có một nghịch lý đang diễn ra," ông Michael Tran, giám đốc chiến lược năng lượng tại RBC, phân tích. "Giá dầu đang tăng vì rủi ro nguồn cung, nhưng chính việc giá tăng lại đang đẩy nhanh quá trình hủy diệt nhu cầu. Mỗi USD tăng thêm của giá dầu là một khoản thuế đánh vào người tiêu dùng toàn cầu." Các ngân hàng trung ương đang theo dõi chặt chẽ diễn biến này. Biên bản cuộc họp tháng Sáu của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) công bố hôm thứ Tư cho thấy các quan chức lo ngại rằng giá năng lượng tăng sẽ làm chậm tiến trình đưa lạm phát về mục tiêu 2%. "Một cú sốc giá dầu kéo dài sẽ buộc chúng tôi phải duy trì lãi suất cao lâu hơn," một thành viên FOMC được trích dẫn trong biên bản. Thị trường quyền chọn phản ánh rõ sự bất định này. Hợp đồng quyền chọn mua (call option) Brent ở mức 100 USD/thùng cho kỳ hạn tháng 12 đang giao dịch với khối lượng cao nhất trong ba năm, cho thấy một bộ phận nhà đầu tư đang phòng ngừa kịch bản giá dầu vượt mốc 100 USD trước cuối năm. OPEC+ vẫn giữ nguyên chính sách cắt giảm sản lượng 2,2 triệu thùng/ngày trong cuộc họp trực tuyến hôm thứ Năm, nhưng các nguồn tin nội bộ cho biết Saudi Arabia đang xem xét khả năng mở van sản xuất vào quý IV nếu giá vẫn duy trì trên 90 USD. "Người Saudi không muốn giá quá cao vì điều đó sẽ đẩy nhanh quá trình chuyển dịch năng lượng," một cố vấn năng lượng cấp cao của chính phủ Saudi nói với Reuters với điều kiện giấu tên. Một yếu tố ít được chú ý nhưng có thể thay đổi cục diện: đội tàu chở dầu Nga. Các lệnh trừng phạt mới của EU áp dụng từ ngày 1 tháng 7 đã khiến khoảng 40 tàu chở dầu Nga bị mắc kẹt ngoài khơi, không thể cập cảng vì thiếu bảo hiểm. Nếu Nga không thể tái định tuyến số dầu này, nguồn cung toàn cầu sẽ mất thêm khoảng 1,5 triệu thùng/ngày. Về mặt kỹ thuật, dầu Brent đang kiểm tra vùng kháng cự quanh 90 USD - mức đã nhiều lần chặn đà tăng kể từ tháng Tư. Chỉ số RSI (Relative Strength Index) ở mức 68, tiến sát vùng quá mua 70, cho thấy đà tăng có thể đang đuối sức trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu xung đột leo thang thành các cuộc tấn công trực tiếp vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ, ngưỡng kháng cự này có thể bị phá vỡ nhanh chóng. Các quỹ đầu cơ đã tăng vị thế mua ròng dầu thô lên mức cao nhất kể từ tháng Ba, theo dữ liệu từ CFTC công bố hôm thứ Sáu. Tổng vị thế mua ròng hiện ở mức 412.000 hợp đồng, tăng 23% so với tuần trước. Điều này cho thấy giới đầu cơ đang đặt cược vào kịch bản giá tiếp tục tăng, nhưng cũng đồng nghĩa với rủi ro điều chỉnh mạnh nếu có tin tức hòa hoãn bất ngờ. "Thị trường dầu đang bị kẹp giữa hai câu chuyện cực đoan," ông Amrita Sen, người sáng lập Energy Aspects, nhận xét. "Một bên là kịch bản Hormuz đóng cửa, một bên là kịch bản suy thoái toàn cầu. Giá dầu hiện tại - quanh 85-90 USD - thực ra đang phản ánh xác suất 50-50 cho cả hai kịch bản." Trong tuần tới, thị trường sẽ chú ý đến cuộc họp của các bộ trưởng năng lượng G20 tại Rio de Janeiro, nơi vấn đề an ninh năng lượng và ổn định giá cả sẽ là chủ đề chính. Ngoài ra, dữ liệu lạm phát CPI tháng Sáu của Mỹ dự kiến công bố hôm thứ Năm sẽ là tín hiệu quan trọng cho hướng đi của Fed trong nửa cuối năm. Với tất cả các yếu tố này, có vẻ như giá dầu sẽ tiếp tục biến động mạnh trong những tuần tới. Câu hỏi không còn là liệu giá có vượt 90 USD hay không, mà là nó sẽ vượt bằng con đường nào - thông qua leo thang địa chính trị hay thông qua kỳ vọng nhu cầu phục hồi. Và câu trả lời sẽ định hình không chỉ thị trường năng lượng, mà còn toàn bộ bức tranh kinh tế vĩ mô toàn cầu.